OEE คืออะไร คำนวณอย่างไร (พร้อมเครื่องคำนวณฟรี)
OEE (Overall Equipment Effectiveness) คือตัวเลขที่บอกว่าเครื่องจักรผลิตของดีได้กี่เปอร์เซ็นต์ของที่ควรผลิตได้ในเวลาที่วางแผนไว้ คำนวณจาก Availability × Performance × Quality ระดับที่มักใช้อ้างอิงเป็น World Class คือ 85% ขึ้นไป
Kittiphoom Som-Ang · วศ.บ. IE · นักศึกษา MBA การเงินปรับปรุงล่าสุด 20 ต.ค. 2569ใช้ฟรี ไม่ต้องสมัคร ไม่เก็บข้อมูลลองคำนวณ
จุดที่ควรแก้ก่อน: Performance (ความเร็ว)
อยู่ในช่วงทั่วไปของโรงงาน (60–85%) ยังมีโอกาสเพิ่มกำลังผลิตได้โดยไม่ต้องซื้อเครื่องใหม่
อยากเห็นตัวเลขนี้แบบเรียลไทม์ทุกกะ? ดูบริการสร้างระบบติดตาม →
สูตรคำนวณ OEE
| ค่า | วิธีคำนวณ |
|---|---|
| Availability (เวลาเดินเครื่อง) | (เวลาวางแผนผลิต − เวลาเครื่องหยุด) ÷ เวลาวางแผนผลิต |
| Performance (ความเร็ว) | (Ideal Cycle Time × จำนวนที่ผลิตทั้งหมด) ÷ เวลาเดินเครื่องจริง |
| Quality (ของดี) | (จำนวนที่ผลิตทั้งหมด − ของเสีย) ÷ จำนวนที่ผลิตทั้งหมด |
| OEE | Availability × Performance × Quality |
ตัวอย่างการคำนวณ
กะละ 480 นาที เครื่องหยุด 45 นาที Ideal Cycle Time 30 วินาที/ชิ้น ผลิตได้ 780 ชิ้น เป็นของเสีย 18 ชิ้น
- Availability = (480 − 45) ÷ 480 = 435 ÷ 480 = 90.6%
- Performance = (30 × 780) ÷ (435 × 60) = 23,400 ÷ 26,100 = 89.7%
- Quality = (780 − 18) ÷ 780 = 97.7%
ผลลัพธ์: OEE = 90.6% × 89.7% × 97.7% ≈ 79.4% — ส่วนที่ต่ำที่สุดคือ Performance จึงควรเริ่มดูที่การเดินเครื่องช้ากว่ามาตรฐานและการหยุดสั้น ๆ
อ่านผล OEE
| 85% ขึ้นไป | ระดับที่มักอ้างถึงว่าเป็น World Class |
|---|---|
| 60–85% | พบได้บ่อยในโรงงานทั่วไป ยังมีช่องให้ปรับปรุง |
| ต่ำกว่า 60% | มีความสูญเสียมาก ควรเก็บสาเหตุเครื่องหยุดแยกประเภทก่อน |
ข้อควรระวัง
- ใช้ Ideal Cycle Time ตามสเปกหรือรอบที่เร็วที่สุดที่ทำได้จริง ไม่ใช่รอบเฉลี่ย ไม่อย่างนั้น Performance จะสูงเกินจริง
- ถ้า Performance เกิน 100% แปลว่า Cycle Time ที่ใส่ช้ากว่าความจริง หรือนับจำนวนผลิตเกิน
- เวลาพักตามแผนและการหยุดตามแผน (เช่น PM ตามรอบ) ไม่นับในเวลาวางแผนผลิต
- ดูแนวโน้ม OEE รายกะหรือรายวันจะมีประโยชน์กว่าดูตัวเลขครั้งเดียว
คำถามที่พบบ่อย
OEE กับ Efficiency ต่างกันอย่างไร?
Efficiency มักดูแค่ความเร็วหรือผลผลิตเทียบเป้า ส่วน OEE รวม 3 ความสูญเสียไว้ในตัวเลขเดียว คือ เครื่องหยุด เดินช้า และของเสีย จึงบอกได้ว่าควรแก้ที่ไหน
OEE 100% เป็นไปได้ไหม?
ในทางทฤษฎีคือผลิตของดีทุกชิ้น ด้วยความเร็วสูงสุด โดยไม่หยุดเลย ในทางปฏิบัติแทบไม่เกิดขึ้น เป้าหมายที่ใช้กันจึงเป็นการปรับปรุงต่อเนื่องจากค่าปัจจุบัน
แหล่งอ้างอิงและสมมติฐาน
- Seiichi Nakajima, Introduction to TPM: Total Productive Maintenance (Productivity Press, 1988) — ที่มาของแนวคิด OEE และ 6 ความสูญเสียหลัก
- เกณฑ์ World Class 85% (90% × 95% × 99.9%) เป็นค่าอ้างอิงที่ใช้แพร่หลายในวงการ TPM ไม่ใช่มาตรฐานบังคับ
เครื่องมืออื่น
ตัวเลขออกมาแล้ว ไม่แน่ใจว่าต้องทำอะไรต่อ?
ส่งตัวเลขมาคุยกัน ผมช่วยอ่านผลและแนะนำขั้นต่อไปฟรี